
ROHINUR
Қарздорӣ яке аз сабабҳои аслии дучоршавии инсон ба ғаму андуҳ аст. Шахсе, ки зери бори қарз зиндагӣ мекунад, ҳамеша дили ноором ва хотири парешон дорад. Қарз, ба монанди сояи вазнине, ҳар лаҳзаи зиндагиашро фаро мегирад ва намегузорад осуда биандешад ё бо хотири ҷамъ зиндагӣ кунад.
Мутаассифона, мо дар замоне умр ба сар мебарем, ки мушкилоти иқтисодӣ дами дари ҳар хонаводаву ҳар шахсро кӯфтааст. Ангуштшумор касоне ҳастанд, ки бо қаноат ва оромӣ бигӯянд: «Алҳамдулиллоҳ, аз лиҳози молӣ ягон камбуд надорам». Аммо бештар аз мардум, ба гирдоби фишору сахтиҳо ғӯтидаанд ва аз дасти дуздоне, ки чун наҳангҳои сернашаванда, бидуни шарму ҳаё амволи мардумро фурӯ мебаранд, овораву сарсон, дилмондаву ноумед шудаанд.
Куҷоянд он сарварони одилу муъмин, чун Умар ибни Абдулазиз, ки бо садои баланд нидо бароваранд:
«Ҳар ки қарздор аст, ҳар ки фақиру бечора аст, ҳар ки ятиму дармонда аст — биёяд, ки ман дар хизмати ӯ ҳастам!»
Қарздорӣ, ҷуз ғам, парешонӣ ва фишори рӯҳиву равонӣ чизи дигаре ба бор намеорад. Ҳатто Расули Акрам (с) пайваста аз ин ҳолат ба Худо паноҳ мебурданд ва мегуфтанд:
اللهم اني اعوذ بك من المأثم والمغرم
«Эй Парвардигор! Аз гуноҳ ва аз қарздор шудан ба ту паноҳ мебарам». (ривояти имом Бухорӣ)
Дар замони мубораки Расули Худо, вақте нафаре аз дунё мегузашт, Ҳазрат қабл аз гӯронидан мепурсиданд, ки оё ин шахс қарздор буд? Агар маълум мешуд, ки будааст, худи эшон қарзашро мепардохтанд. Ва агар моле ба мерос гузошта буд, онро миёни ворисон тақсим мекарданд. Чунонки худ фармудаанд:
«Ман барои мӯъминон аз ҷонашон азизтарам. Пас, ҳар ки аз мӯъминон даргузарад ва қарздор бошад, пардохти қарзаш бар дӯши ман аст. Ва агар моле гузошта бошад, пас он барои ворисони ӯст». (ривояти имом Бухорӣ)
Вақте шахси қарздор ин сухани нуронии Расулуллоҳ (с)-ро мехонад, бо дарди дил ва ашки чашм мегӯяд:
«Кош Расули Худо дар миёни мо зинда мебуданд! Мерафтам, ба эшон арз мекардам, ки: Ё Расулаллоҳ, ман дигар тоқати ин қарзҳоро надорам!»
Чӣ хушбахт он касе, ки дар канори ӯст ва медонад, ки қарзаш пардохт нашуда намемонад…
Азизон! Агарчи Паёмбар миёни мо ба ҷисм нестанд, аммо суннати Паёмбар, чароғи роҳ ва равшании зулмотанд. Каломи эшон роҳҳои наҷотро нишон медиҳад.
Яке аз ин роҳҳо чунин аст:
Рӯзе Расулуллоҳ (с) ба масҷид даромаданд ва дидаанд, ки саҳобии гиромӣ, Абуумома дар кунҷи масҷид бо чеҳраи пурғам нишастааст. Он замон, бисёрии саҳобаҳо машғули рӯзгор ва кори худ буданд, вай танҳо бо дили пур аз ғам ба масҷид паноҳ бурда буд. Паёмбар (с) ба наздаш омаданду пурсиданд:
— Эй Абуумома, дар ин вақти рӯз чаро дар масҷид нишастаӣ?
Абуумома бо чашмони пур аз андӯҳ посух дод:
— Эй Расули Худо! Гирифтори ғамҳои зиндагӣ ва қарзҳои сангин шудаам…
Паёмбар (с) бо меҳрубониву лутф гуфтанд:
— Мехоҳӣ ба ту дуоеро омӯзам, ки агар ҳар субҳ ва шом онро бихонӣ, Худованд ғамҳоятро дур месозаду қарзҳоятро мепардозад?
Абуумома бо умед гуфт:
— Бале, ё Расулаллоҳ!
Паёмбар фармуданд:
اللهم اني اعوذ بك من الهم و الحزن، و اعوذ بك من العجز و الكسل، و اعوذ بك من الجبن و البخل، و اعوذ بك من غلبة الدين و قهر الرجال
«Парвардигоро, ба ту паноҳ мебарам аз ғаму андуҳ, аз нотавониву танбалӣ, аз тарсу бухл, аз зери бори қарз мондан ва зулму зӯрии мардум». (ривояти имом Бухорӣ)
Абуумома мегӯянд: «Ин дуоро хондам ва андаке нагузашта, ҳам ғамҳоям рафтанд ва ҳам қарзҳоям пардохта шуданд».
Ҳамоно каломи Паёмбар ҳақ аст. Ҳар ки бо ихлосу эътимод ин дуоро бихонад, Худованд барои пардохти қарзаш роҳ мекушояд ва ё кори муносиб меёбад, ё шахсе ба ёриаш мешитобад, ё қарздеҳ ӯро мебахшад ва ё мӯҳлати бештар медиҳад.
Аз тарафи дигар, онҳое ки бо қарздор рафтори инсофона доранд, яъне муҳлат медиҳанд, сабукӣ мемедиҳанд ё қисме аз қарзро мебахшанд, башоратҳои бузурге дар интизори онҳост.
Паёмбар (с) фармудаанд:
«Ҳар касе ба қарздоре муҳлат диҳад ё қарзашро бахшад, Худованд ӯро аз ғамҳои рӯзи Қиёмат наҷот медиҳад». (ривояти имом Муслим)
Ва боз мефармоянд:
«Марде, ки бо умеде, ки Аллоҳ ӯро биёмурзад, ба мардум қарз медод ва сипас мебахшид, вақте ба даргоҳи Парвардигор рафт, Худо тамоми гуноҳонашро омурзид». (ривояти Бухорӣ ва Муслим)
«Пас гуфтам: Аз Парвардигоратон талаби мағфират кунед, ки Ӯ бахшоянда аст; бар шумо борони баракат нозил мекунад, шуморо бо моли фаровон ва фарзандони зиёд сарфароз мегардонад…» (Сураи Нуҳ, 10–12)
«Ҳар ки тақворо пеша кунад, Худо барои ӯ роҳи бурунрафт мекушояд ва аз ҷое, ки гумон намекунад, ризқашро мерасонад». (Сураи Талоқ, ояти 2–3)
Бародарон ва хоҳарони гиромӣ, агар имрӯз зери бори қарз ҳастаед, ҳаргиз ноумед нашавед. Қарздорӣ, ҳарчанд сангин аст, як мактабест барои шинохти ҳаёт, одамон ва самимияти онҳо. Шояд дӯстони наздик, ки умре ҳамроҳи шумо буданд, рӯй гардонанд, вале шахси ношиносе бо қалби пок ба ёриятон ояд. Ҳамин рӯзҳо рӯзҳои шинохти ҳақиқати инсонҳоянд.
Паёмбари Худо (с) низ, вақте дунёро тарк гуфтанд, қарздор буданд. Ин ҳам бошад ба яҳудие, ки барои таъом ҷавшани Паёмбарро ба гарав гирифта буд. Оё ин тасодуф буд?
Не. Балки паёме равшан барои ману шумо:
«Қарздорӣ нанг нест. Вале сабр, эътимод ва дуо роҳи наҷот аст».
Бо умеди фатҳу кушоиш ва рахми Илоҳӣ бар ҳамаи қарздорон.
Муаллиф: Муслима Нурмуҳаммадӣ